Sâm Hàn Quốc

Sâm Hàn Quốc: Đặc điểm dược liệu, thành phần hoạt chất và tiềm năng ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe 

Sâm Hàn Quốc là loại dược liệu nổi tiếng có nguồn gốc từ bán đảo Triều Tiên, được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền phương Đông. Nhờ chứa nhiều hoạt chất sinh học như ginsenosid, polysaccharide và acid amin, sâm Hàn Quốc được đánh giá cao trong việc hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Bài viết này giới thiệu đặc điểm dược liệu, thành phần hóa học chính và tiềm năng ứng dụng của sâm Hàn Quốc dựa trên cơ sở khoa học hiện đại.

1. Giới thiệu về sâm Hàn Quốc

Sâm Hàn Quốc: Dược liệu lâu đời, dễ sử dụng và phù hợp cho mọi lứa tuổi

Sâm Hàn Quốc (Panax ginseng C.A. Meyer) là một loài nhân sâm có nguồn gốc từ bán đảo Triều Tiên, thuộc họ ngũ gia bì (Araliaceae). Đây là loại sâm được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền phương Đông và là đối tượng nghiên cứu rộng rãi trong dược học hiện đại. Củ sâm Hàn Quốc chứa nhiều hợp chất sinh học, nổi bật nhất là nhóm ginsenosid - thành phần quyết định hoạt tính dược lý chính của nhân sâm. Sâm thường được thu hoạch sau 6 năm trồng, khi các hoạt chất tích lũy đạt mức ổn định và có giá trị dược lý cao.

Tùy vào phương pháp chế biến sau thu hoạch, sâm Hàn Quốc được chia thành bốn loại phổ biến:

• Sâm tươi: là củ sâm vừa được thu hoạch, chưa qua xử lý nhiệt. Loại này giữ nguyên màu sắc, hình dạng và thành phần gốc, thường dùng để ngâm rượu, hầm canh hoặc hấp cách thủy.

• Bạch sâm: là sâm tươi được phơi hoặc sấy khô nhẹ mà không qua hấp nhiệt. Bạch sâm có màu trắng ngà, độ ẩm thấp, bảo quản được lâu nhưng hoạt tính sinh học không cao bằng hồng sâm.

• Hồng sâm: là sâm tươi được hấp chín một lần rồi sấy khô. Nhờ quá trình nhiệt phân, hồng sâm phát sinh thêm nhiều ginsenosid chuyển hóa như Rg3, Rg5, Rh1, giúp tăng hoạt tính sinh học. Đây là dạng sâm được sử dụng phổ biến trong các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

• Hắc sâm: là loại sâm được hấp sấy nhiều lần (đến 9 lần), đến khi củ sâm chuyển màu đen. Quá trình chế biến làm thay đổi sâu cấu trúc ginsenosid, tạo ra các hoạt chất có sinh khả dụng cao. Hắc sâm được xem là dạng sâm cao cấp với giá trị dược lý vượt trội so với các loại sâm khác.

Tại thị trường Việt Nam, hồng sâm Hàn Quốc là loại được tiêu dùng phổ biến nhất. Lý do là vì đây là dạng sâm có hoạt tính cao nhưng vẫn an toàn khi sử dụng lâu dài, phù hợp với thể trạng người Việt. Hồng sâm có tính ôn, ít gây kích thích mạnh như sâm tươi, lại được chế biến sẵn thành nhiều dạng tiện dụng như nước uống, lát tẩm mật ong, cao sâm, viên nang...

Ngoài ra, nguồn cung hồng sâm từ Hàn Quốc rất ổn định, với nhiều thương hiệu uy tín đã xây dựng hệ thống phân phối chính ngạch tại Việt Nam. Điều này giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng, và đảm bảo an toàn khi sử dụng.

2. Đặc điểm dược liệu của sâm Hàn Quốc

• Bộ phận sử dụng: là phần thân rễ của cây sâm, được thu hoạch sau khoảng 6 năm sinh trưởng, khi hàm lượng hoạt chất tích lũy đạt mức tối ưu.

• Hình thái: củ sâm có hình người với thân chính và nhiều rễ phụ; mặt ngoài vàng nhạt đến vàng nâu; vỏ mỏng, ruột đặc; có mùi thơm nhẹ và vị hơi đắng.

• Cấu trúc mô học: khi cắt ngang thấy rõ các vòng đồng tâm và cấu trúc mô củ phát triển hoàn chỉnh, thể hiện tuổi sâm đạt chuẩn.

• Thành phần hóa học: chứa ginsenosid, polysaccharide, acid amin thiết yếu, tinh dầu và nguyên tố vi lượng. Hàm lượng ginsenosid đạt cao nhất ở năm thứ 6, sau đó có xu hướng giảm dần.

• Đặc điểm dược tính: tùy theo phương pháp chế biến sau thu hoạch, dược liệu sâm sẽ có tính chất khác nhau như bạch sâm, hồng sâm hoặc hắc sâm - mỗi loại có đặc điểm cảm quan và hoạt chất riêng biệt.

Sâm Hàn Quốc là dược liệu có hình thái đặc trưng, hàm lượng hoạt chất cao nhất ở năm thứ 6 và được phân loại theo phương pháp chế biến, tạo nên sự đa dạng trong ứng dụng và giá trị dược lý.

3. Thành phần hoạt chất chính trong sâm Hàn Quốc

Theo tài liệu Pharmacological potential of ginseng and its major component ginsenosides (Kim et al., 2021) đăng trên National Library of Medicine, các thành phần của nhân sâm bao gồm:

• Ginsenosides

• Gintonin

• Polysaccharides

• Polyacetylenes

• Peptides

• Các axit amin tự do

• Vitamin

• Khoáng chất

Nhờ chứa đa dạng hoạt chất sinh học với ginsenosid là thành phần chủ đạo, sâm Hàn Quốc được xem là dược liệu có tiềm năng tác động toàn diện lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.

4. Tác dụng của sâm Hàn Quốc trong chăm sóc sức khỏe

Dựa trên nội dung tài liệu Pharmacological potential of ginseng and its major component ginsenosides (Kim et al., 2021) đăng trên National Library of Medicine, công dụng của nhân sâm được ghi nhận như sau:

• Tăng cường miễn dịch: Các nghiên cứu in vitro (trên tế bào) cho thấy ginsenosides kích thích sản xuất cytokine và hoạt hóa tế bào miễn dịch.

• Chống viêm: Thử nghiệm trên động vật chứng minh ginsenosides làm giảm các dấu hiệu viêm như sự biểu hiện của yếu tố TNF-α và IL-6.

• Chống oxy hóa: Các nghiên cứu trên tế bào cho thấy nhân sâm có khả năng tăng cường hoạt động của enzyme chống oxy hóa như superoxide dismutase (SOD) và catalase (CAT).

• Bảo vệ thần kinh: Thử nghiệm trên động vật cho thấy ginsenosides có thể bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương do stress oxy hóa.

• Ổn định đường huyết: Các nghiên cứu trên mô hình động vật bị tiểu đường cho thấy nhân sâm giúp điều chỉnh nồng độ glucose máu và cải thiện độ nhạy insulin.

• Ức chế ung thư: Các thử nghiệm in vitro chỉ ra rằng ginsenosides có thể ức chế sự tăng trưởng và di căn của tế bào ung thư.

• Cải thiện chức năng tim mạch: Nghiên cứu trên động vật cho thấy nhân sâm có khả năng làm giãn mạch, giảm huyết áp và bảo vệ cơ tim.

• Chống mệt mỏi: Các nghiên cứu trên chuột cho thấy nhân sâm giúp kéo dài thời gian vận động và giảm chỉ số mệt mỏi cơ.

Sâm Hàn Quốc cho thấy khả năng tác động đa hệ, từ miễn dịch, chuyển hóa đến thần kinh và tuần hoàn, giúp cơ thể thích ứng tốt hơn với các yếu tố gây căng thẳng sinh lý và môi trường.

5. Các đối tượng nên và cần lưu ý khi sử dụng sâm Hàn Quốc

5.1. Các đối tượng nên sử dụng sâm Hàn Quốc

• Người trung niên và cao tuổi: sâm giúp tăng cường sức đề kháng, cải thiện trí nhớ, hỗ trợ tuần hoàn và chống lão hóa tế bào.

• Người lao động trí óc cường độ cao: hỗ trợ tăng khả năng tập trung, giảm mệt mỏi và nâng cao hiệu suất làm việc.

• Người suy nhược, mới ốm dậy: sâm giúp phục hồi thể lực, cải thiện chuyển hóa và tăng sức chịu đựng.

• Người có nguy cơ mắc bệnh mạn tính: hỗ trợ điều hòa đường huyết, mỡ máu và huyết áp ở mức nhẹ đến trung bình.

• Người sống trong môi trường căng thẳng kéo dài: hỗ trợ ổn định trục thần kinh - nội tiết - miễn dịch.

5.2. Các đối tượng không nên hoặc cần thận trọng khi dùng sâm Hàn Quốc

• Người cao huyết áp chưa kiểm soát: sâm có thể gây kích thích nhẹ hệ tim mạch, nên tránh dùng khi huyết áp không ổn định.

• Phụ nữ có thai và cho con bú: chưa có đủ bằng chứng an toàn tuyệt đối, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

• Trẻ em dưới 12 tuổi: hệ thần kinh và chuyển hóa chưa hoàn thiện, hạn chế sử dụng nếu không có chỉ định chuyên môn.

• Người đang sốt cao, viêm cấp tính: sâm có tính ôn, có thể làm tăng nhiệt cơ thể trong các tình trạng viêm nhiễm cấp.

• Người rối loạn giấc ngủ nặng: nếu dùng sâm vào buổi tối có thể gây kích thích nhẹ, ảnh hưởng giấc ngủ.

Việc sử dụng sâm Hàn Quốc cần dựa trên thể trạng và tình trạng sức khỏe cụ thể; trong khi nhiều nhóm đối tượng có thể hưởng lợi rõ rệt, một số trường hợp đặc biệt vẫn cần thận trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

6. Các dạng sâm Hàn Quốc phồ biến 

• Sâm tươi: nguyên củ sâm chưa qua chế biến, thường dùng để ngâm mật ong, sắc uống hoặc nấu ăn, bảo quản lạnh, thời hạn ngắn. Dạng này giữ nguyên toàn bộ hoạt chất tự nhiên, dễ kiểm tra chất lượng bằng mắt thường.

• Sâm khô: sâm được sấy hoặc phơi khô, dễ bảo quản lâu dài, thích hợp ngâm rượu, nấu thuốc. Quá trình xử lý giúp sâm bền hơn và tăng hàm lượng một số hoạt chất như saponin.

• Sâm tẩm mật ong: là lát sâm (thường là hồng sâm) được tẩm mật ong, vị ngọt dễ dùng, tiện lợi dùng trực tiếp, phù hợp người mới bắt đầu. Mật ong không chỉ cải thiện hương vị mà còn hỗ trợ bảo quản và tăng khả năng hấp thu.

• Nước sâm: dạng lỏng đóng gói, dễ hấp thu, tiện dụng cho người cao tuổi, trẻ em, người bận rộn. Có thể dùng ngay không cần chế biến, thường được đóng thành gói nhỏ hoặc chai uống liền.

• Cao sâm: chiết xuất cô đặc từ hồng sâm 6 năm tuổi, dạng sánh đậm, thường pha với nước ấm khi dùng. Là dạng tập trung hoạt chất cao, phù hợp với người cần bồi bổ chuyên sâu và dùng đều đặn.

• Bột sâm: sâm nghiền mịn, dùng pha nước uống hoặc phối hợp làm dược liệu, hấp thu nhanh, dễ chế biến. Dạng bột giúp linh hoạt trong sử dụng, có thể hòa với sữa, cháo, hoặc cho vào viên hoàn.

• Kẹo sâm: dạng kẹo mềm hoặc cứng có chứa tinh chất sâm, vị dễ chịu, tiện dùng khi làm việc, đi lại. Tuy lượng sâm không cao nhưng phù hợp để duy trì sinh lực và giảm mệt mỏi nhẹ.

• Viên nang, viên hoàn sâm: dạng viên uống đóng nang hoặc nén, liều lượng chuẩn, thích hợp dùng lâu dài, tiện mang theo. Dễ kiểm soát liều dùng, thường được bổ sung thêm vitamin, khoáng chất hoặc các dược liệu khác.

• Trà sâm: trà túi lọc hoặc bột hoà tan chiết xuất từ sâm, dễ pha, phù hợp dùng hàng ngày thay trà thông thường. Vừa giúp thư giãn tinh thần, vừa bổ sung năng lượng một cách nhẹ nhàng và đều đặn.

Các dạng sâm Hàn Quốc ngày nay rất đa dạng về hình thức và cách sử dụng, từ sâm tươi truyền thống đến các chế phẩm tiện lợi như cao sâm, viên nang hay trà sâm, giúp người dùng dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu, thể trạng và thói quen sinh hoạt hàng ngày.

7. Cách sử dụng sâm Hàn Quốc hiệu quả 

• Sâm tươi: rửa sạch, thái lát mỏng, có thể nhai trực tiếp, ngâm mật ong, hãm trà, nấu canh hoặc sắc với nước uống. Không nên dùng khi đang bị tiêu chảy, sốt cao hoặc đang uống thuốc chống đông máu.

• Sâm khô: thường được ngâm rượu, sắc uống hoặc nghiền thành bột để pha nước ấm. Trước khi sắc, nên hấp mềm để hoạt chất chiết xuất đều hơn.

• Sâm tẩm mật ong: dùng trực tiếp 1-2 lát mỗi lần, ngày 1-2 lần, có thể pha với nước ấm để uống khi bụng đói hoặc trước bữa ăn khoảng 30 phút.

• Nước sâm: uống trực tiếp mỗi ngày 1-2 gói, nên dùng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, lắc đều trước khi uống để tăng khả năng hấp thu.

• Cao sâm: pha 1 thìa nhỏ (khoảng 3g) với 50-100ml nước ấm, khuấy đều và uống vào buổi sáng. Không nên dùng sau 16h để tránh khó ngủ.

• Bột sâm: pha 1-2g bột với nước ấm hoặc trộn vào cháo, sữa, sinh tố. Dùng tốt nhất vào buổi sáng, lúc bụng rỗng để cơ thể hấp thu tối ưu.

• Kẹo sâm: ngậm từ từ 1-2 viên mỗi ngày, không dùng quá nhiều một lúc để tránh gây kích thích nhẹ ở người nhạy cảm.

• Viên nang sâm: uống theo liều hướng dẫn, thường là 1-2 viên mỗi ngày sau bữa ăn. Tránh tự ý tăng liều để hạn chế tác dụng phụ do saponin.

• Trà sâm: hãm 1 túi lọc hoặc 1 thìa trà bột với nước nóng khoảng 70-80°C trong 5-10 phút, dùng thay trà thường vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, không uống sát giờ ngủ.

Việc sử dụng sâm Hàn Quốc đúng cách theo từng dạng chế phẩm không chỉ giúp cơ thể hấp thu tối đa dược chất mà còn đảm bảo an toàn, phát huy hiệu quả bồi bổ và nâng cao sức khỏe một cách khoa học và bền vững. 

8. Giá sâm Hàn Quốc trên thị trường hiện nay 

• Sâm tươi: dao động từ 2.600.000 đến 3.500.000 đồng/kg tùy theo loại (thường là sâm 6 năm tuổi) và số lượng củ trên mỗi kg; củ càng to, càng ít củ/kg thì giá càng cao. Các loại sâm tươi chính hãng nhập khẩu từ Hàn Quốc đều là sâm đủ 6 năm tuổi theo tiêu chuẩn quốc gia.

• Sâm khô: khoảng 1.000.000 đến 15.000.000 đồng/100g tùy loại hồng sâm hay hắc sâm; giá cao do quy trình chế biến kỹ và thời gian bảo quản lâu.

• Sâm tẩm mật ong: khoảng 900.000 đến 3.500.000 đồng/hộp 200-300g; mức giá phụ thuộc vào chất lượng hồng sâm lát và tỉ lệ mật ong tẩm.

• Nước sâm: từ 900.000 đến trên 10.000.000 đồng/hộp 10-30 gói; giá tăng theo nồng độ hồng sâm, độ tinh khiết và có thêm thành phần phụ hay không.

• Cao sâm: khoảng 750.000 đến 7.000.000 đồng/hộp 240-300g; giá phụ thuộc vào hàm lượng hồng sâm 6 năm tuổi, xuất xứ và độ đậm đặc.

• Bột sâm: dao động từ 450.000 đến 5.500.000 đồng/300g; giá tăng theo mức độ nguyên chất và phương pháp nghiền mịn.

• Kẹo sâm: từ 150.000 đến 450.000 đồng/gói 200-300g; chủ yếu là sản phẩm hỗ trợ, giá phụ thuộc vào lượng chiết xuất sâm thực tế.

• Viên nang sâm: khoảng 250.000 đến 2.000.000 đồng/hộp 60-120 viên; giá phụ thuộc vào tỷ lệ hồng sâm tinh chất và các thành phần phối hợp kèm theo.

• Trà sâm: từ 250.000 đến 900.000 đồng/hộp 50-100 túi lọc hoặc gói bột; giá cao hơn nếu có thêm linh chi, táo đỏ hoặc hồng sâm nguyên chất.

9. Các thông tin thêm

9.1. Sâm Hàn Quốc có phải là thuốc chữa bệnh không?

Không. Sâm Hàn Quốc là dược liệu thiên nhiên có tác dụng hỗ trợ phục hồi và duy trì sức khỏe, không thay thế cho thuốc điều trị bệnh lý cụ thể. Người đang điều trị nên dùng phối hợp và có tư vấn từ chuyên gia y tế.

9.2. Người cao huyết áp có dùng được sâm Hàn Quốc không?

Có thể, nhưng cần thận trọng. Nếu huyết áp đang ở mức cao hoặc chưa được kiểm soát ổn định, nên tránh dùng sâm cho đến khi có hướng dẫn rõ ràng từ bác sĩ hoặc dược sĩ lâm sàng.

9.3. Sâm Hàn Quốc nên dùng vào thời điểm nào trong ngày?

Thời điểm tốt nhất là vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, khi cơ thể bắt đầu hoạt động mạnh. Dùng vào tối muộn dễ gây kích thích nhẹ hệ thần kinh, có thể làm khó ngủ ở một số người.

9.4. Trẻ em có dùng được sâm Hàn Quốc không?

Không khuyến khích dùng cho trẻ dưới 12 tuổi. Hệ miễn dịch và nội tiết của trẻ đang phát triển, việc dùng sâm có thể gây kích thích không mong muốn nếu không có chỉ định chuyên môn.

9.5. Sâm tươi, hồng sâm và hắc sâm khác nhau thế nào?

Sâm tươi là củ chưa qua xử lý nhiệt, còn hồng sâm được hấp sấy một lần, và hắc sâm hấp sấy nhiều lần (thường 9 lần). Mỗi loại có thành phần hoạt chất và mức độ tác động sinh học khác nhau, phù hợp với từng mục đích sử dụng.

Trên đây là các thông tin về cao sâm Hàn Quốc do sâm nấm Phúc Thịnh biên soạn và tổng hợp từ các nguồn tài liệu chính thống và uy tín.

Để được tư vấn thêm và mua hàng, quý khách vui lòng liên hệ hotline 0899.069.555.